حضور شاعران کلاسیک و معاصر در شعر شاعران یزد

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه یزد، یزد، ایران

10.29252/kavosh.2026.23968.3791

چکیده

تأثیرپذیری‌ها و تأثیرگذاری‌ها یکی از ویژگی‌های زندگی اجتماعی بشر در طول تاریخ است. حوزۀ ادبیات و شعر نیز از این اصل بدیهی مستثنا نیست. شاعران در هر دوره، به‌ناگزیر از شاعران جریان‌ساز پیش از خود تأثیر پذیرفته‌اند. برخی شاعران جریان‌ساز نیز بر شاعران پس از خویش تأثیر نهاده‌اند. در جریان شعر یزد در سالهای بین 1320 تا 1360 نیز این تأثیرپذیری و تأثیرگذاری به ­خوبی دیده می ­شود. شاعران این دوره که به دو گروه سنتگرایان سنت­ ستا و سنت ­ستایان نوگرا قابل دسته­ بندی هستند، از شعر شاعران گذشته و معاصر خود تأثیر پذیرفته ­اند که این موضوع در اشکال گوناگونی از جمله استقبال و اقتراح، تضمین و تلمیح نمود یافته و در زبان شعر نیز خود را نشان داده است. بررسی شعر این دوره نشان می­ دهد که تعداد بیشتری از شاعران یزد، از شاعران کلاسیک و تعداد کمتری نیز از شاعران معاصر تأثیر یافته ­اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Presence of Classical and Contemporary Poets in Yazd Works of Poetry from 1981 to 1941

نویسندگان [English]

  • Ahmadreza Ghadirian
  • Mohammad Kazem Kahdouei
Yazd universty "Yazd "Iran
چکیده [English]

This study examines the influence of classical and contemporary Persian poets on Yazd poetry from 1941 to 1981. Using an analytical-descriptive approach grounded in the intertextuality theory, it investigates poetic influence through istiqbāl (response poetry), taḍmīn (quotation), talmiḥ (allusion), and linguistic features. The findings reveal that Yazd poets were influenced significantly more by classical figures, particularly Ḥāfiẓ and Saʿdī, than by contemporaries. The poets divide into two groups: "tradition-oriented traditionalists" who remained imitative and "tradition-oriented modernists" who preserved classical forms while innovating in language, imagery, and theme. Traditionalists employ archaic vocabulary and structures, while modernists use contemporary standard Persian. Shams Kasmāʾī's formal experiments, predating Nīmā Yūshīj's modernist movement, demonstrate that the poetic environment in Yazd was engaged with national literary developments.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Contemporary Yazdi Poetry
  • Influence and Reception
  • Intertextuality
  • Exemplary Poetry (or Model Poetry)
الف) کتاب‌ها
1) آرین ­پور، یحیی (1379)، از صبا تا نیما، ج دوم، تهران: انتشارات زوار.
2) آیتی، عبدالحسین (1317)، تاریخ یزد، یزد: گلبهار.
3) ابتهاج، هوشنگ (1389)، سیاه‌مشق، تهران: نشر کارنامه.
4) ابن‌حسام خوسفی، محمد (1366)، دیوان اشعار، مشهد: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه فردوسی.
5) اخوان‌ثالث، مهدی (1357)، زمستان، چاپ هفتم، تهران: انتشارات مروارید.
6) ادیب‌الممالک فراهانی، محمدصادق (1378)، دیوان اشعار، تهران: انتشارات فردوس.
7) اظهر، سیدرضا (1354)، اندیشه روشن، بی­جا: بی­نا.
8) اوحدی مراغه‌ای، اوحدالدین (1362)، دیوان اشعار، تهران: انتشارات پیشرو.
9) باقرزاده، علی (1373)، زلال بقا، تهران: انتشارات پاژ
10) بهجت تبریزی، محمدحسین (1371)، دیوان شهریار، تهران: کنگره بزرگداشت سیدمحمدحسین شهریار.
11) بهجتی، محمدحسین (1373)، بارش نور، بی­جا: بصیر.
12) ------------- (بی­تا)، بهار آزادی، قم: شفق.
13) بیدل دهلوی، عبدالقادر (بی‌تا)، دیوان اشعار، به تصحیح خلیل‌الله خلیلی، تهران: نشر بین‌الملل.
14) پهلوان­ نصیر، رضا (1400)، دَرج در دُرج خیال، یزد: جیحون­نامه.
15) ثابتی اشرف، کاظم (1396)، دیوان، به کوشش حسین مسرّت و کاظم کشمیرشکن، یزد: انتشارات اندیشمندان یزد.
16) جلالیان، عبدالحسین (1388)، پله ­های سنگی، تهران: انتشارات یزدان.
17) حافظ، خواجه‌شمس‌الدین (بی‌تا)، دیوان اشعار، به تصحیح پرویز ناتل خانلری، چاپ سوم، تهران: چاپخانه نیل.
18) حلبی‌کار، کاظم (١٣٨۵)، خاکستر گرم، یزد: نیکوروش.
19) رادویانی، محمد بن عمر (1380)، ترجمان البلاغه، به کوشش احمد آتش، تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
20) راستگو، محمد (1376)، هنر سخن آرایی، کاشان: انتشارات مرسل.
21) ریاضی یزدی، سیدمحمدعلی (1395)، دیوان ریاضی یزدی، به کوشش سیدمحمود رستگار، یزد: آرتاکاوا.
22) سپهری، سهراب (1366)، هشت کتاب، تهران: کتابخانه طهوری.
23) سعدی شیرازی، مصلح‌الدین (1385)، غزل‌های سعدی، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، تهران: انتشارات سخن.
24) ------------------ (1389)، گلستان سعدی، تصحیح و توضیح غلامحسین یوسفی، تهران: نشر خوارزمی.
25) شارق. میرزا غلامحسین. (١٣٧١). دیوان شارق یزدی. به کوشش اکبر قلم سیاه. تهران: انتشارات ما.
26) شفیعی کدکنی، محمدرضا (1389)، موسیقی شعر، چاپ دوازدهم، تهران: آگه.
27) شکوهی، سیدحسن (1346)، دیوان سیدحسن شکوهی، یزد: مؤلف.
28) صائب تبریزی، میرزامحمدعلی (1364)، دیوان اشعار، با مقدمه محمد عباسی، بی‌جا: چاپخانه آیدا.
29) صفوی، کوروش (1390)، از زبان شناسی به ادبیات، تهران: سورۀ مهر.
30) عالمی، محمدعلی (1394)، دیوان صمصام یزدی، یزد: علم نوین.
31) فرات، عباس (1336)، نفحات فرات، یزد: مؤلف
32) -------- (1336)، قطرات فرات، یزد: مؤلف.
33) فروغی بسطامی، میرزاعباس (بی‌تا)، دیوان اشعار، با مقدمه ایرج افشار، بی‌جا: نشر هما.
34) مقدادی، بهرام (1398)، دانشنامۀ نقد ادبی از افلاطون تا به امروز، چاپ سوم، تهران: نشر چشمه.
35) میر صادقی، میمنت (1376)، واژه نامۀ هنر شاعری، چاپ دوم، تهران: کتاب مهناز.
36) ناصر ترک، محمدحسین (١٣٨٨)، دیوان ناصر. به کوشش میرزامحمد کاظمینی، یزد: ریحانة‌الرسول.
37) ناصر خسرو، ابومعین (1378)، دیوان اشعار، به کوشش جعفر شعار و کامل احمدنژاد، تهران: انتشارات پیام امروز.
38) همایی، جلال الدین (1385)، فنون بلاغت و صناعات ادبی، تهران: هما.